Dış Ticarette Peşin Ödeme

dis-ticarette-pesin-odeme
Peşin ödeme, dış ticarette kullanılan ödeme şekilleri arasında muhtemelen en fazla tercih edilen ödeme şeklidir. İngilizce karşılığı "advance payment, cash in advance" olan bu ödeme şeklinin özelliklerine bir bakalım.

Peşin Ödeme Nedir?

Peşin ödeme, satıcının alıcı ile olan anlaşmasına istinaden taahhüt ettiği ürün veya hizmetleri teslim etmeden önce söz konusu ürün/hizmet tutarını tahsil etmesi anlamına gelir. Başka bir deyişle, alıcının ödemeyi ürün veya hizmetleri teslim almadan önce gerçekleştirmesi demektir.

Neden Peşin Ödeme Kullanılır?

Peşin ödeme alıcılar/ithalatçılar için riskli, satıcılar/ihracatçılar için ise en avantajlı ödeme şeklidir. Alıcının peşin ödeme yapmak zorunda kalması bazı nedenlere bağlanabilir. Bunlardan belki en önemlisi satıcının üretim için gerek duyduğu prefinansman ihtiyacıdır. İhracatçı üretim için hammadde girdilerini vadeli alamıyorsa eğer, başlı başına prefinansman ihtiyacı ödemeyi peşin istemeyi geçerli kılacak güçlü bir nedendir. Bunun yanında, pazarda arzın talebi karşılayamaması durumu söz konusu olabilir. Satıcı kuralları belirleyen güçlü bir konumda bulunabilir; örneğin pazarda bir çeşit tekel oluşturmuş olabilir. Böyle bir pazarda rekabet zayıftır. Dolayısıyla şartları satıcı koyar.

Bunun yanında, peşin ödeme ile alım yapan ithalatçılar fiyat üzerinde avantajlı indirimler elde edebilirler.

İhracatçıların Dikkat Edecekleri Konular

Alıcı ile satıcı arasındaki yazılı bir anlaşma (neleri içerdiğine ve nasıl hazırlandığına bağlı olarak) taraflara belli bir güvence sunar. Bununla birlikte, ihracatçıların uygulamada dikkat etmeleri gereken bazı konular vardır.

Üretimin ve belli teslim sürelerinin söz konusu olduğu satışlarda, satıcıların (özellikle de üretici ihracatçıların) daha sipariş aşamasında alıcıdan bir ön-ödeme talep ettiklerini görürüz. Ön-ödemenin bir amacı üretim için prefinansman sağlamak, diğeri ise alıcının alımdan cayması veya teslimi kabul etmemesi gibi durumlar için bir güvence edinmektir. Üçüncü olarak da, nihai ürün adedi veya miktarının ancak üretim bittikten sonra belli olabildiği özel üretimler için de bu yöntem uygun düşer. %100 ön-ödeme ihracatçı için en ideali olsa da uygulamada buna nadiren rastlarız. Genellikle üretimin belli bir zaman alması dolayısıyla alıcılar haklı olarak paralarını bu kadar uzun süre bağlamak istemezler. Daha çok ürünlerin üretimi bittiğinde veya sevkiyata yakın bir tarihte ödeme yapmak isterler.

İhracatçı olarak hangi oranda ön-ödeme talep edeceğinizi belirleyen bazı durumlar vardır. Örneğin, ne kadar bir prefinansman ihtiyacı söz konusudur? Yapılacak üretim müşteriye özel midir, yani ürünler alımdan vazgeçilmesi durumunda başka bir müşteriye satılabilir mi? Alıcı güven duyulan ve daha önce çalışılan bir müşteri midir? Müşteri kazanmak istediğiniz bir firma mıdır? Siparişin toplam üretim süresi nedir? En yakın rakiplerinizin ödeme politikaları nasıldır? Tüm bu durumlara bağlı olarak ön-ödeme oranı aşağı veya yukarı doğru hareket edebilir. Bununla birlikte, uygulamada firmaların sabit bir ön-ödeme politikalarının olduğunu ve bu ön-ödemenin %50'yi aşmadığını genelde görürüz. Elbette, sektörden sektöre, firmadan firmaya farklı uygulamalara rastlamak çok mümkündür.

İthalatçıların Dikkat Edecekleri Konular

Peşin ödeme yöntemi alıcılar/ithalatçılar açısından riskler taşıyan bir ödeme şeklidir. Bu yüzden, alıcı peşin ödeme ile çalışacaksa mutlaka satıcının güvenilir olmasını ve kendisine güven vermesini bekler. Ne kadar iyi hazırlanmış olursa olsun tek başına bir satış sözleşmesi bu güveni ve güvenceyi sağlayamaz. Satıcı firmanın üretim/ürün kalitesi, kendi pazarındaki itibarı, finansal gücü, sağlam referansları, satış temsilcilerinin niteliği, müşteri ilişkileri sicili, etik kodları bu güveni oluşturan etmenlerden sadece bazılarıdır.

Peki, güvenilir bir satıcının/ihracatçının ödemesi yapılmış bir malı göndermemesi durumu son derece düşük bir risk ise eğer, alıcı için başka hangi riskler söz konusudur? Uygulamaya baktığımızda, güven tesis etmiş bir ihracatçı ile çalışan alıcının/ithalatçının ürünleri teslim alamamak gibi bir endişesi genelde pek olmaz. Alıcının asıl endişelenmesi gereken ve kendisi için risk taşıyan konular genellikle teslimden sonrası içindir. Örneğin, ürünlerin sözleşme ürünleri olmaması (düşük kaliteli veya kalitesel problemlerinin olması), satış sonrası hizmetlerin yetersizliği veya yokluğu, satıcı firmanın reklamasyona (reclaim) olumlu yanıt vermemesi (yani başka bir deyişle "ihracatçının malının arkasında durmaması") gibi konulardır. Alıcı eğer ödemenin tamamını yapmamış olsaydı, ihracatçıya bu risk konularında yaptırım gücü olabilirdi. Elbette taraflar arasındaki sözleşme buna imkân veriyorsa eğer.

İyi hazırlanmış bir sözleşme ve satıcıya güven duymayı geçerli kılacak belli başlı unsurların varlığı yanında, alıcının yukarıda bahsi geçen bu riskleri azaltmak için kullanabileceği bir yol daha vardır. O da, bağımsız bir denetim şirketi tarafından düzenlenmiş ürün uygunluğuna ilişkin bir denetim raporunu satıcıdan talep etmek ve bu rapora istinaden bakiye ödemesini yapmaktır.

Bir sanayi odasının yayınladığı dış ticarette ödeme şekillerini anlatan bir kitapçıkta, ithalatçının riskini en aza indirmek için bir yöntem olarak "ihracatçıdan peşin ödeme karşılığında garanti mektubu talep etmek" önerilmektedir. Bu, uygulamada benim rastlamadığım ve bundan sonra da belki hiç rastlamayacağım bir durumdur. Yukarıda belirttiğim gibi, istisnalar mümkün olmakla birlikte, bir yerde peşin ödeme varsa orada satıcıların alıcılara karşı daha güçlü bir pozisyonda olduklarını düşünebiliriz. Daha güçlü konumda olan bir tarafa "bana banka garanti mektubu ver" demeniz zordur. Deseniz de sizi dinleyecek bir muhatap bulamayabilirsiniz. İthalatçının böyle bir talepte bulunmak yerine akreditif gibi bir ödeme yöntemini ihracatçıya önermesi nispeten daha makuldür.

Sözleşmelerde Kullanımı

Sözleşmelerde ve faturalarda nasıl kullanılır diye merak edenler için aşağıda örnek bir kullanım gösteriyorum:

Payment Term: 100% advance payment
                          veya
                          50% prepayment and 50% balance payment before shipment

Bitirirken

Dış ticarette kullanılan ödeme şekillerini işlemeye devam edeceğiz. Bir sonraki yazımız mal mukabili ödeme hakkında olacak. Blogumuza abone olarak yeni yazıları kaçırmayın veya daha iyisi sitemizin network kısmından ücretsiz kayıt olarak aramıza katılın.

Aşağıdaki yorum kısmını kullanarak siz de görüşlerinizi paylaşabilirsiniz.
Dış Ticarette Mal Mukabili Ödeme
Ekonomistleri Fazla Dinlemeyin

İlgili Yazılar

 

Yorumlar (0)

Henüz buraya yapılmış bir yorum yok

Yorum yapın

Konuk olarak yorum yapılıyor. Hesap açın ya da var olan hesabınızla oturum açın.
Ek Dosyaları (0 / 3)
Konumunuzu Paylaşın
Telif Hakkı © 2014-2019 Dış Ticaret Net. Tüm hakları saklıdır. Tasarım ve Geliştirme: Storybey
Cron Job Starts