Uluslararası Pazarlamada Politik Risk ve Yönetimi, Öztiryakiler Örneği

Uluslararası Pazarlamada Politik Risk ve Yönetimi, Öztiryakiler Örneği

​Teknoloji ve bilişim sektöründeki gelişmeler ile birlikte üretim tekniklerinde ortaya çıkan yenilikler, sanayileşmiş ve sanayileşmekte olan ülke ekonomilerini uluslararası alanda pazarlama faaliyetlerine teşvik etmektedir. Dev ölçekli firmalardan küçük boyutlu işletmelere kadar çoğu sayıda kuruluş, küresel rekabete katılmak için çeşitli çalışmalar, ürünler ve hizmetler geliştirerek, uluslararası arenadaki kaotik koşullara adapte olmaya çabalamaktadır. Uluslararası pazar çevresindeki girişimlerin yaygınlaşması, pazar alanındaki kültürel, sosyal, ekonomik ve politik risklerin şirketleri birçok açıdan etkilemesine neden olarak, uluslararası rekabetin boyutlarını değiştirmiş ve bütün bunlara ek olarak, ulusal pazarın dışına taşan pazarlama faaliyetlerinin kontrol edilmesini de zorlaştırmıştır.

Yerel açıdan işletmecilik faaliyetlerini sürdüren birçok işletme, küresel perspektiften ve daha geniş bir çerçeveden analizler ve araştırmalar yaparak, müşteri ihtiyaçlarını daha objektif biçimde değerlendirme olanakları bulmak amacıyla, uluslararası pazarlama yaklaşımındaki stratejileri kullanmaktadır. Uluslararası çevrede yer alan birçok değişken, uluslararası pazarlama faaliyetlerinin kompleksliğini ve dinamikliğini artırırken, yöneticilerin ve araştırmacıların belirsiz olarak nitelendirdiği uluslararası pazarlama çevresindeki politik aksiyonlara yönelik önlem senaryoları hazırlamalarına da neden olmaktadır.

Uluslararası pazarlama kavramı, şirketlerin pazarlama prensipleri uygulamalarını birden fazla ülkede, ulusal sınırların ötesine geçerek veya deniz aşırı ticari faaliyetlerde bulunarak ortaya çıkardığı ticari aksiyonların sonucunda gözlemlenmiştir.

Amerikan Pazarlama Kuruluşu'na (American Marketing Association) göre ''uluslararası pazarlama, bireysel ve organizasyonel amaçları memnun etmek için gerekli düşüncelerin, ürünlerin ve hizmetlerin fiyatlandırılmasının, tutundurulmasının ve dağıtımının sağlanmasına yönelik olarak ortaya çıkan çok uluslu sürecin planlanması ve yönlendirilmesi ile birlikte gözlenen pazarlama kavramıdır.''

Uluslararası pazarlama, herhangi bir şirketin, anavatanı olmayan diğer bir ülkenin pazarına doğrudan yatırım, ihracat (export), imtiyaz verme (franchising) veya ortak girişim (joint venture) yollarıyla girmesi sonucu ortaya çıkan ticari faaliyetler bütünüdür. Uluslararası pazarlama aksiyonları kapsamında belirlenen ülke pazarlarındaki müşterilerin ihtiyaçları karşılanmaya çalışılırken, uluslararası pazarlama faaliyeti içerisindeki herhangi bir şirketin küre etrafında yer alan ülke pazarlarının hepsine girişimde bulunmasına gerek yokken, sadece anavatan ülkesi haricindeki ülke pazarlarından herhangi birine yönlenmesi yeterlidir. Bu noktada, uluslararası pazarlama ile küresel pazarlama arasındaki fark da ortaya çıkmaktadır. Herhangi bir şirketin uluslararası pazarlama faaliyetine teşebbüs etmesi için sadece kendi ülkesi dışındaki bir ülke pazarında çeşitli yollarla pazarlama işlemlerini yönlendirmesi gerekirken, küresel pazarlama kavramının ortaya çıkması için ise herhangi bir şirketin tüm dünya pazarlarına girmesi gerekmektedir.

Politika ise, bir toplumun nasıl organize olduğu ile ilgili olup, kimin neyi, nasıl elde ettiğini, kanunların hangi süreçler sonucunda öne sürüldüğünü ve hakim olan düşüncelerin sosyal organizasyon için ahlaki taban oluşturup oluşturmadığını araştırmak ile yükümlü bilim alanıdır. Politika çeşitli düzeylerde gözlemlenebilir; bu düzeyler, küresel, bölgesel veya yerel olabilir. Politika bilimi ile ilgili değerlendirmeye alınacak kavramlardan birisi politik güçtür. Politik güç sosyal organizasyonları etkileme yetkinliğidir. Hükümetlerin, yasal haklar öne sürmek ve kanunları yürütmek gibi resmi yetkileri vardır. Öte yandan politika bilimi ile ilgili bir diğer kavram ise politik davranış olarak belirlenmiştir. Politik davranış, herhangi bir ülke pazarında uluslararası işletmecilik faaliyetlerini yönlendiren herhangi bir firmanın, o ülkenin hükümetindeki resmi organları etkilemek ve kendine ekonomik ve sosyal faydalar elde etmek amacıyla gerçekleştirdiği faaliyetler sonucunda ortaya çıkmaktadır.

Politik risk iki farklı alanın etkileşiminden türetilmiştir. Öncelikle, herhangi bir işletme, hissedarları ve kendisi için kâr yapmak amacıyla kurulur. Tüm sektörler kapsamında yer alan işletme yöneticileri ile yatırımcılar bu amaçlar doğrultusunda kararlar geliştirirler. İşletmecilik açısından pazar payı, büyüme, kâr marjı ve yatırımın getiri oranı göstergeleri birincil şekilde değerlendirmeye alınarak karar mekanizması oluşturulur. Öte yandan, politik aktörler, sosyal organizasyon ve altında yatan idealler ile ilgilenirler. Politik aktörlerin genel dili otorite, ideoloji, politik kültür ve bu etmenlerin birbirleri ile olan etkisine bağlı olarak oluşur. İşletmelere göre, politik aktörlerin genel dilinde gözlenen farklılıklar politik riski tek başına mücadele edilmesi gereken bir durum haline getirirler.

Toplum içerisinde yaşayan insanların hükümetin kanunlarından etkilenmediği hiçbir yer yoktur ve işletmeler politik otorite ile sosyal işbirliği çerçevesinde kurulurlar. Buna rağmen, birçok gelişmekte olan ülke içerisinde, politik alan bir denklik doğrultusunda evrimleşir ve işletmeler, düzenli olarak politik değişikliklere adapte olurlar. İşletmeler, uluslararası pazar çevresinde ortaya çıkan değişken politik görünümlere adapte olmak durumundadırlar, aksi takdirde, uluslararası pazar çevresinde ortaya çıkan riskli koşullara karşı bağışıklıklarını kaybederler. Politik risklerle ilgili bir diğer nokta ise, uluslararası işletmelerin politik olarak değişkenliğin yüksek olduğu çevrelerdeki pazarlara girişimlerde bulunmaları sonucu ortaya çıkan rekabet düzeyinde gözlenen yoğunluk nedeniyle karşılaşacakları tehlikelerin artması ile ilgilidir. Bu nedenle, bilhassa, gelişmekte olan pazarlarda ortaya çıkan politik riskler kaçınılmaz ve aşırı derecede riskli olarak algılanırlar. Buna rağmen, gelişmekte olan pazarlardaki büyüme fırsatları uluslararası işletmelerin rekabetçi avantajlarını sürdürmeleri açısından büyük önem taşımaktadır. Politik risk bazı bölgelerde yerel olarak algılanır. Özellikle, gelişmekte olan pazarlarda risk-getiri denklemine göre ortaya çıkan kayıplar veya kazançlar, politik risk yönetimi uygulamalarının verimliliğine göre değişebilir. Politik risk yönetiminde kullanılan göstergeler gelişmekte olan pazarlardaki anahtar faktör olarak şirketlerin uluslararası büyüme oranlarındaki yerlerini alırlar. Sonuç olarak, politik riskleri yönetmedeki yetkinliklerini geliştiren şirketler diğerlerine oranla stratejik avantaj sağlamış olurlar.

Birçok şirket deniz aşırı işletmecilik faaliyetlerini sürdürürken oyunun kurallarını evrensel açıdan algılayamamaktadır. Politik değişkenler standart olarak politik, ekonomik, sosyal ve teknolojik (PEST) değerlendirmelere tabi tutulurlar, ancak, politik alan genellikle tekil biçimde duyarlı olarak kabul edilmez. Ayrıca, politika, bazı durumlarda hava durumuyla benzeştirilerek, kontrol edilmenin ötesinde bir değişken olarak kabul edilebilir. Hava durumunda olduğu gibi, herhangi bir kayba karşı önceden önlem alınarak kayıplardan sakınılabilir, fakat, aktif bir biçimde hava koşullarındaki riskleri yönetmenin insan yetkinliklerinin üzerinde olduğu varsayımı yapılırsa, benzer biçimde işletmecilik faaliyetlerinde karşılaşılan politik risklerin aktif olarak kontrol edilmesinin de neredeyse imkansız olduğu varsayımına varılabilir.

Politik çevrenin uluslararası işletmecilik yapan şirketlere olan potansiyel etkisini minimize etmek amacıyla, geçmişteki örnek olayların değerlendirmesi yapılarak, gelecekte karşılaşılabilecek tehditlere karşı önlemler alınmaya çalışılır.

Politik risklerin ölçümlendirilmesi işlemi birçok şekilde yapılabileceği gibi temelde iki kategoride gerçekleştirilebilir. Bu kategoriler, kalitatif yaklaşımlar ve kantitatif teknikler olarak belirlenmiştir. Ancak çoğu çok uluslu şirket iki yaklaşımı da kullanmayı tercih etmektedir. Uluslararası ölçekte yatırım yapan şirketlerden bazıları ise politik risklerin ölçümlendirilmesi işlemini Economic Intelligence Unit (EIU), Business International (BI), Euromoney, Bank of America World Information Services, Business Environment Risk Intelligence, Control Risk Information Services ve benzeri kuruluşlar vasıtasıyla gerçekleştirmektedirler. Veri kaynaklarından elde edilen veriler delphi, zaman serileri ve regresyon analizi gibi metodlar ile anlamlı hale getirilerek ölçümlendirme işlemlerinde kullanılabilecekleri gibi, swot ve pest gibi analiz yaklaşımları ile de anlamlı hale getirilebilerek ölçümlendirme işlemlerinde kullanılabilirler.

Uygulama: Öztiryakiler Örneği

Öztiryakiler firmasının uluslararası pazarlama faaliyetlerini gerçekleştirdiği ev sahibi ülkelerden, yöneticiler ile yapılan görüşmeler doğrultusunda, politik koşullar açısından en çalkantılı ülkeler arasında gösterilen Mısır ülkesinin politik çevresi ile Öztiryakiler firmasının bu bölge kapsamında gerçekleştirdiği satışlar, 2010 ve 2015 yılları arasındaki verilere göre nasıl bir ilişki göstermekte, bu bölümde incelenecektir.

Öncelikle, Öztiryakiler firmasının Mısır ülkesinde gerçekleştirdiği satışlar, 2010 ve 2015 yılları arasında, nasıl bir eğilim göstermekte, şirket yöneticilerinden elde edilen veriler doğrultusunda incelenecektir. 

Tablo-1: Yıllara Göre Mısır Ülkesinde Yapılan Satışlar ile Mısır Ülkesinin Politik Risk İndeksleri

Mısır ülkesine ait politik risk indekslerinin elde edildiği PRS grup firmasından alınan skorlar, hükümet istikrarlılığı (government stability), sosyoekonomik koşullar (socioeconomic conditions), yatırım profili (investment profile), içsel çelişki (internal conflict), dışsal çelişki (external conflict), bozulmalar (corruption), askeri politikacılar (military in politics), dini tansiyon (religious tension), kanunlar ve emirler (laws and orders), etnik tansiyon (ethnic tension), demokratik yükümlülük (democratic accountability) ve bürokrasi kalitesi (bureaucracy quality) parametreleri baz alınarak oluşturulmuştur.

Politik risk indeksleri değerlendirilirken PRI skorları kullanılır ve değerlendirmeye alınan herhangi bir ülkenin PRI skoru, x harfi ile temsil edilirse, politik açıdan analizi yapılan ülke;

x<50 ise, çok yüksek politik risk derecesine,

50<=x<60 ise, yüksek politik risk derecesine,

60<=x<70 ise, orta düzey politik risk derecesine,

70<=x<80 ise, düşük düzey politik risk derecesine,

80<=x<100 ise, çok düşük düzey politik risk derecesine,

sahip olmuş olmaktadır.

Grafik-1: Öztiryakiler Firmasının Mısır'da Yaptıkları Satışlar ile Mısır Ülkesinin Politik Risk İndeksleri Arasındaki İlişki

Tablo-2:Varyans Analizi ve Parametre Tahminleri

Mısır Ülkesinde Yapılan Satışlar=(-314165)+9129,7872*Mısır(PRI), şeklinde ortaya çıkan modelden, yıllara göre Mısır ülkesinde yapılan satışlardan elde edilen hasılanın, Mısır ülkesinin politik risk indeksi ile pozitif yönlü bir korelasyonel ilişkiye sahip olduğu ortaya çıkmıştır.

Bilineceği üzere, herhangi bir ülkenin politik risk indeksi arttığında o ülkenin politik riski azalmakta idi, bu nedenle uluslararası pazarlama faaliyetlerinde bulunan herhangi bir şirketin pazarlama performansı, konumlanmış olduğu herhangi bir ev sahibi ülkenin politik riskinin artmasından olumsuz yönde etkilenirken, öte yandan, tam tersi olarak konumlandığı herhangi bir ev sahibi ülke çevresindeki politik risklerin minimize olmasından ise olumlu yönde etkilenmektedir, çünki, kurulan modelde politik risk indeksinin artması (politik risklerin azalması) satışları artırmaktadır, sonucuna varılmıştır.

Kaynakça

- Bartels, Robert. 1968. "Are Domestic and International Marketing Dissimilar?". Journal of Marketing, 32 (3). American Marketing Association: p.56–61

- Philip Kotler, Gary Armstrong, John Saunders and Veronica Wong, Principles of Marketing, s.6-20

- Kotler, P.& Keller, Marketing Management, (New Jersey: Prentice Hall, 2009), sayfa 27

- Kent D. Miller, A Framework for Integrated Risk Management in International Business, s.315

- Matthias Busse , Political risk, institutions and foreign direct investment, s.1-8

- Simon, Jeffrey D., A Theoretical Perspective On Political Risk(September 1984), Journal of International Business Studies, Vol.15, Issue 3, s.123-143, 1984.

- Michael E.Porter, Changing Patterns of the International Competition, California Management Review, Vol.27, Issue.2, s.9-33

- Matthias Busse and Carsten Hefeker, Political Risk, Institutions and Foreign Direct Investment, European Journal of Political Economy, Volume 23, Issue 2, p.397-415

İhracat Pazarlamada Stratejik İşbirliklerine Dair
İşsizlik Güzeldir

İlgili Yazılar

 

Yorumlar (2)

  1. Zafer Yılmaz

Bu güzel yazı için teşekkürler. Politika ve ekonominin birbirinden bağımsız işleyen ayrı dünyalar olduğu yanılgısına kendimizi kaptırabiliyoruz bazen. Bu yazı, uluslararası ticaret yapan işletmelerin dünyadaki politik gelişmelere ve bunların...

Bu güzel yazı için teşekkürler. Politika ve ekonominin birbirinden bağımsız işleyen ayrı dünyalar olduğu yanılgısına kendimizi kaptırabiliyoruz bazen. Bu yazı, uluslararası ticaret yapan işletmelerin dünyadaki politik gelişmelere ve bunların etkilerine ilgisiz kalmaması, politik riskleri ölçmesi gerektiğini bize tekrar hatırlatıyor.

Devamını oku
  Ek Dosyaları
  Yorum son olarak 3 yıl kadar önce zamanında Zafer Yılmaz tarafından düzenlendi Zafer Yılmaz
  1. Özkan Özkaya

Evet, Zafer beyin de dediği gibi her bir yatırım aslında bir politikadır. Siyasetten bağımsız ticaret ve ekonomi düşünülemez. Hele ki dış ticarette yabancı bir ülkeye yapacağınız yatırımın garantisi ve geri dönüşü için poltika yapıcıların durumu ...

Evet, Zafer beyin de dediği gibi her bir yatırım aslında bir politikadır. Siyasetten bağımsız ticaret ve ekonomi düşünülemez. Hele ki dış ticarette yabancı bir ülkeye yapacağınız yatırımın garantisi ve geri dönüşü için poltika yapıcıların durumu ve siyasi istikrar daha bir önem arz etmektedir. Güzel bir yazı olmuş Tam bir tez çalışmas gibi detaylı ve doyurucu. Teşekkürler.

Devamını oku
  Ek Dosyaları
 
Henüz buraya yapılmış bir yorum yok

Yorum yapın

Konuk olarak yorum yapılıyor. Hesap açın ya da var olan hesabınızla oturum açın.
Ek Dosyaları (0 / 3)
Konumunuzu Paylaşın
Telif Hakkı © 2014-2019 Dış Ticaret Net. Tüm hakları saklıdır. Tasarım ve Geliştirme: ZY
Cron Job Starts